PERİNATAL MENTAL SAĞLIKTA ERGOTERAPİ

ERG. SEDEF TOPRAK

Perinatal dönem, gebeliğin son aylarından doğumun olduğu zamana kadar olan süreci kapsayan dönem olarak tanımlanır.

Değerli anneler ve anne adayları; biliyoruz ki çocuklarınızın doğumu hayat boyu taşıyacağınız en özel anılarınızdan biridir. Doğum deneyimine yönelik duyguların, annelerin duygusal iyilik hali ve bebekleri ile kurdukları ilişkileri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmaktadır. Dolayısıyla pozitif doğum deneyimi, annelikle ilgili daha pozitif duyguların oluşmasında ve buna bağlı olarak daha düşük stres ve anksiyete düzeyinin sağlanmasında etkilidir.

Doğum yapmak, yaşamın doğal bir sürecidir fakat bazen anneler bunun bir komplikasyonu olarak emosyonel sorunlar yaşayabilmektedir. Doğum deneyimi, annenin kişisel imajında, fiziksel çevresinde, rol beklentilerinde ve dinlenme aktivitelerinde değişikliğe neden olur. Gebeliğin son dönemlerinde doğum ve bebek bakımı hazırlıkları içerisindeki anne adayında; sosyal içe çekilme ve yüksek anksiyete gibi sorunlar gözlenebilmektedir. Doğum sırasındaki olumsuz deneyimlerin sebep olduğu durumlar ise şu şekilde olabilir:

  • Depresyon 
  • Travma sonrası stres bozukluğu 
  • Tekrar doğum yapmaya karşı korku vb.

Maternal Mental Sağlık Birliğine (MMHA) göre, kadınların % 10-20’si hamilelik sırasında veya doğum yaptıktan sonraki yıl içerisinde mental sağlık sorunu yaşamaktadır. Tedavi edilmeme durumunda ise, perinatal mental sağlık sorunları kadın, bebeği ve ailesi için ne yazık ki yıkıcı olabilmektedir.

Özetle alışkanlık, rol ve rutinlerdeki hızlı değişiklikler ve önceden gerçekleştirilen günlük yaşam aktivitelerine katılımın kaybı veya kısıtlılığı sağlığı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu bağlamda ergoterapi kadınların bu geçiş sürecindeki değişikliklere benzersiz bir bakış açısı kazanmalarına yardımcı olur.

ERGOTERAPİNİN ROLÜ

Ergoterapistler kişi ve toplulukların istedikleri, ihtiyaç duydukları veya kendilerinden beklenen aktiviteleri yapabilme becerilerini  geliştirerek veya aktivite ya da çevreyi katılımının daha iyi sağlanabilmesi adına düzenleyerek anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleğidir.

Ergoterapistler perinatal sağlıkta annelerin maksimum rol gelişimini sağlayabilmek adına kişisel bakım, üretkenlik ve serbest zaman alanlarındaki okupasyonel performans bozukluğunu değerlendirip analiz ederek buna göre bir müdahale programı oluşturmaktadır.

Ev Ziyaretleri

Ev ziyaretleri, annenin yaşamına ve rollerine ilişkin performans beklentilerinin net bir resmini elde etmede çok geniş bir çerçeve sunmaktadır. Ev içi değerlendirmeler, bireyin okupasyonel performansını ihlal edecek mevcut veya olası engellerin ya da stres faktörlerinin belirlenmesini sağlar. Ergoterapistler, annelerin evdeki veya diğer fiziksel çevrelerindeki okupasyonel performanslarının etkilenmiş olduğu alanlarda çevresel adaptasyonlar yaparak katılımlarını sağlamaktadır.

Günlük Yaşam Aktivitelerine Katılım

Annelik rolü, eş rolü, ev idaresine ilişkin roller ve diğer roller arasındaki dengesizlik bazı zamanlarda anneler için güçlü bir şekilde algılanabilmekte ve buna bağlı olarak hayal kırıklığına sebep olabilmektedir. Ergoterapist rol taleplerini, katılımı ve tatmin derecesini belirlemek için zaman faktörünü, becerileri, deneyimleri ve sosyal koşulları değerlendirir ve analiz eder. Günlük yaşam aktivitelerini istek ve ihtiyaç doğrultusunda programlayarak pozitif rol dengesinin ve algılanan yaşam kalitesinin iyileştirilmesini sağlar.

Gevşeme Teknikleri

Hem gebelik döneminde hem de gebelik sonrası dönemde görülen yaygın bir bozukluk olan anksiyete, kişilerin arzuladıkları okupasyonel doyuma ulaşmasına engel olmaktadır. Ergoterapistler, gevşeme teknikleriyle bu tür engellerin üstesinden gelmeye yardımcı olur. Bu teknikler, okupasyonel performansın temel unsurları olan beden, zihin ve ruh arasında dengenin oluşmasına yardımcı olur.

Ergoterapistler, genel hatlarıyla gebelik dönemi ve gebelik sonrası dönemde, perinatal mental sağlığın sürdürülmesi ve geliştirilmesini sağlayabilmek adına aşağıdaki konularda annelere ve anne adaylarına yardımcı olmaktadır:

  • Doğum öncesi dönemde sağlığı geliştirme ve bebeğe hazırlık.
  • Annenin mental sağlığı ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesi.
  • Kişisel bakım, günlük yaşam aktivitelerine doğru katılım, uyku hijyeni, stres/anksiyete yönetimi, kendine güven  ve enerji tasarrufu becerilerinin iyileştirilmesi.
  • Yaşam tarzının; annenin rolleri, istekleri ve ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmesi.
  • Anne için değerli olan rollere ve aktivitelere katılımı desteklemek için çevrenin adapte edilmesi ve aktivitelerin bu doğrultuda uyarlanması.
  • Gebelik dönemi zorluklarıyla başa çıkma yöntemleri ve bilinçli farkındalık eğitimi ile kötü duygu ve düşünceleri yönetme becerilerinin kazandırılması.
  • Doğum için ve doğum sonrası dönemde faydalı olabilecek gevşeme tekniklerinin eğitimi ve uygulanması.
  • Ebeveyn-bebek arası ortak aktiviteler yoluyla doğru iletişim tekniklerinin eğitimi ile ebeveyn-bebek bağının güçlendirilmesi.
  • Aile ve bebek için bütçeleme, alışveriş, yemek pişirme gibi alanlarda yönetim becerilerinin kazandırılması.
  • Ebeveynler için toplumsal yaşam becerilerinin eğitimi (bebekle toplu taşıma kullanımı, çocuk arabası kullanım becerileri, arabayla seyahat esnasında bebek güvenliğinin sağlanması vb.)
  • Annenin sosyal destek ağlarının (aile, arkadaşlar, önceden devam ettiği topluluk grupları vb.) genişletilmesi ve bu alanlardaki katılımının sağlanması.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: